Skip to article frontmatterSkip to article content
Site not loading correctly?

This may be due to an incorrect BASE_URL configuration. See the MyST Documentation for reference.

فصل ۲: خودآزمایی و پروژهٔ کارآگاه موج

پس از فصل، ابتدا خودتان پاسخ دهید و بعد پاسخ‌های بازشدنی را ببینید. مثال‌های حل‌شده مراحل میانی را توضیح می‌دهند و آزمایشگاه شامل مرورگر، دفترچه، بستهٔ منبع و گزارش کنترل است. پیش‌بینی‌ها را ثبت کنید: پیش‌بینی نادرستی که دلیل رد شدنش روشن باشد، شاهد یادگیری است.

پرسش ۱: توان به کدام سمت می‌رود؟

موجی در هوا با E~=E0y^eik0z\widetilde{\mathbf E}=E_0\widehat{\mathbf y}e^{ik_0z} و وابستگی زمانی e−iωte^{-i\omega t} داریم. میدان مغناطیسی باید به کدام جهت باشد؟ اگر انتشار را برعکس و قطبش الکتریکی را در yy نگه داریم چه می‌شود؟

پاسخ

برای انتشار مثبت zz، رابطهٔ H=(z^×E)/η0\mathbf H=(\widehat{\mathbf z}\times\mathbf E)/\eta_0 میدان مغناطیسی را به سمت منفی xx می‌برد. آنگاه Re⁡(E×H∗)\operatorname{Re}(\mathbf E\times\mathbf H^*) در جهت مثبت zz است. معکوس کردن انتشار، رابطهٔ مغناطیسی را معکوس می‌کند. ثابت گذاشتن علامت آن، جهت شار و معادلهٔ مرزی بازتاب را نادرست می‌کند.

پرسش ۲: میدان بزرگ نشانهٔ بهره است؟

مرز ni=1.5n_i=1.5 به nt=1n_t=1 ضرایب r=0.2r=0.2 و t=1.2t=1.2 می‌دهد. گزارشی ∣t∣2=1.44|t|^2=1.44 را کسر توان عبوری می‌نامد و ادعای بهره می‌کند. اشکال گزارش و تراز توان صحیح چیست؟

پاسخ

عامل ادمیتانس حذف شده است. در تابش عمودی این محیط‌های حقیقی غیرمغناطیسی، T=(nt/ni)∣t∣2=0.96T=(n_t/n_i)|t|^2=0.96 و R=0.04R=0.04؛ جمع آن‌ها یک است. ضریب میدان الکتریکی و پارامتر S بهنجارشدهٔ توانی دو کمیت متفاوت‌اند. دامنهٔ میدان بزرگ‌تر از یک، تقویت را ثابت نمی‌کند.

پرسش ۳: در بردار جونز چه چیزی می‌چرخد؟

برای (Ex,Ey)T=(1,i)T/2(E_x,E_y)^T=(1,i)^T/\sqrt2 در z=0z=0، مسیر میدان الکتریکی را با قرارداد زمانی ما توصیف کنید. چه کسری از تحلیل‌گر خطی ایده‌آل می‌گذرد؟ آیا فاز کلی مشترک، بیضی قطبش را تغییر می‌دهد؟

پاسخ

مؤلفه‌های حقیقی متناسب با (cos⁡ωt,sin⁡ωt)(\cos\omega t,\sin\omega t) هستند؛ نوک میدان از ExE_x مثبت به EyE_y مثبت حرکت می‌کند. تحلیل‌گر خطی در تمام جهت‌ها 1/21/2 را عبور می‌دهد. فاز کلی زمان‌بندی همان مسیر را جابه‌جا می‌کند و بیضی قطبش را تغییر نمی‌دهد؛ فاز نسبی می‌تواند آن را تغییر دهد. نام‌گذاری جهت چرخش به قرارداد مشاهده نیاز دارد. یک بردار جونز نور غیرقطبیده را توصیف نمی‌کند.

پرسش ۴: چرا علامت منفی داریم؟

دو معادلهٔ پیوستگی مرز بدون ورقه را با دامنهٔ فرودی مماسی واحد استخراج کنید. چرا معادلهٔ مغناطیسی 1−r1-r دارد؟ کدام قطبش در زاویهٔ بروستر هوا به شیشه بی‌بازتاب می‌شود؟

پاسخ

پیوستگی الکتریکی مماسی 1+r=t1+r=t می‌دهد. رابطهٔ مغناطیسی‌ـ‌الکتریکی موج برگشتی علامت مخالف دارد؛ پس Yi(1−r)=YttY_i(1-r)=Y_t t. حل آن‌ها می‌دهد r=(Yi−Yt)/(Yi+Yt)r=(Y_i-Y_t)/(Y_i+Y_t) و t=2Yi/(Yi+Yt)t=2Y_i/(Y_i+Y_t). در θB=arctan⁡(1.5)≈56.31∘\theta_B=\arctan(1.5)\approx56.31^\circ، ادمیتانس‌های TM برابر و بازتاب TM صفر می‌شود. TE عموماً بازتاب دارد. تمام ضرایب اینجا با محور مشترک الکتریکی مماسی تعریف شده‌اند؛ پایهٔ چرخان pp بازتابی می‌تواند علامت دامنه را عوض کند.

پرسش ۵: میدان عبوری کجاست؟

بالاتر از زاویهٔ بحرانی شیشه به هوا، توان عمودی عبوری صفر است. آیا میدان در تمام هوا صفر می‌شود؟ طول افت دامنه با طول افت شدت چه تفاوتی دارد؟ در آستانهٔ دقیق قطع TM چه احتیاطی لازم است؟

پاسخ

میدان عبوری می‌تواند ناصفر باشد و با e−κze^{-\kappa z} افت کند، درحالی‌که Re⁡Yt=0\operatorname{Re}Y_t=0 شار توان عمودی خالص را صفر می‌کند. طول افت تا 1/e1/e برای دامنه 1/κ1/\kappa و برای شدت 1/(2κ)1/(2\kappa) است. در آستانهٔ دقیق قطع، ادمیتانس TM تکین است و باید حد گرفت. صفر شدن ضریب ExE_x مماسی به‌تنهایی به معنی صفر شدن کل میدان برداری عبوری نیست.

پرسش ۶: چرا لایهٔ اضافی کمک می‌کند؟

لایهٔ ضدبازتاب ایده‌آل در تابش عمودی n0=1n_0=1 را به n2=1.5n_2=1.5 وصل می‌کند. ضریب شکست و ضخامت ربع‌موج را در λd=0.6 μm\lambda_d=0.6\,\mu\mathrm m بیابید. اگر بازتاب صفر شود، آیا ضریب عبور الزاماً یک و فاز آن صفر است؟

پاسخ

انتخاب کنید nf=1.5≈1.224745n_f=\sqrt{1.5}\approx1.224745 و d=λd/(4nf)≈0.122474 μmd=\lambda_d/(4n_f)\approx0.122474\,\mu\mathrm m. دو سهم بازتابی در شرط طراحی خنثی می‌شوند. با مراجع فاز ورودی و خروجی، ضریب الکتریکی t=i1/1.5≈0.816497it=i\sqrt{1/1.5}\approx0.816497i است و T=1T=1. تنها دانستن R=0R=0، دامنه و فاز میدان عبوری را تعیین نمی‌کند. حذف کامل بازتاب به طول موج، زاویه، ضرایب شکست و همدوسی گفته‌شده وابسته است.

پرسش ۷: این بازیابی ورقه معتبر است؟

هوای خالی در یک صفحهٔ مشترک r=0,t=1r=0,t=1 دارد. جابه‌جایی تنها مرجع خروجی به اندازهٔ λ0/4\lambda_0/4، مقدار t=it=i می‌دهد. فرمول g=2(1−t)/tg=2(1-t)/t رسانایی منفی برمی‌گرداند. پیش از ادعای مادهٔ فعال چه باید بررسی کرد؟ عدم‌قطعیت مطلق ثابت دامنه نزدیک t=0t=0 چه اثری دارد؟

پاسخ

فرمول، صفحه‌های مرجع منطبق و شنت الکتریکی موضعی در دو محیط هوای برابر را فرض می‌کند. دادهٔ جابه‌جاشده از t=1+rt=1+r پیروی نمی‌کند: i≠1i\ne1. ابتدا فاز انتشار معلوم را حذف و سپس مدل را بررسی کنید. رسانایی منفی اینجا خطای تفسیر است. مشتق dg/dt=−2/t2dg/dt=-2/t^2 نشان می‌دهد عدم‌قطعیت مطلق ثابت میدان نزدیک صفر عبور می‌تواند عدم‌قطعیت مطلق بزرگی در پارامتر بدهد؛ در صفر، وارون تعریف نشده است. اصلاح مرجع و برازش یک مقدار، اعتبار مدل موضعی عمومی برای لایهٔ متناهی یا ساختار نقش‌دار را ثابت نمی‌کند.

پرسش ۸: آیا فاز اتلاف را تغییر می‌دهد؟

ورقهٔ صرفاً الکتریکی در هوای یکسان g=2g=2، r=−1/2r=-1/2 و t=1/2t=1/2 دارد. جذب یک‌طرفه چقدر است؟ برای دو باریکهٔ خلاف‌جهت همدوس با توان کل واحد و اختلاف فاز 0، 90∘90^\circ و 180∘180^\circ چه کسری جذب می‌شود؟ آیا حد یک‌طرفه نقض شده است؟

پاسخ

جذب یک‌طرفه 1−R−T=1/21-R-T=1/2 است. برای a=(1,eiϕ)T/2\mathbf a=(1,e^{i\phi})^T/\sqrt2، جذب دوطرفه (1+cos⁡ϕ)/2(1+\cos\phi)/2 است؛ پس به‌ترتیب ۱، 1/21/2 و صفر می‌شود. حالت ورودی عوض شده و حد یک‌طرفه نقض نشده است. میدان‌ها باید همدوس و دارای مد و رابطهٔ فازی مشخص باشند. پیش از توان، دامنه‌های مختلط خروجی را جمع کنید. این نتیجه پیش‌بینی تحلیلی است، نه ادعای ساخت جاذب.

پروژهٔ کارآگاه موج

مأموریت: گزارشی شواهدمحور بنویسید که سه معمای فصل را حل کند: دامنهٔ عبوری بزرگ‌تر از یک، میدان بدون کانال توان عمودی خروجی، و جذب وابسته به فاز در ورقهٔ ثابت.

  1. پیش‌بینی: میدان‌های فرودی و خروجی را رسم کنید و پیش از محاسبه، دامنه‌ها، توان‌ها یا حدها را پیش‌بینی کنید.

  2. بازتولید: دفترچهٔ تحلیلی را از هستهٔ تازه اجرا کنید. محیط، پارامترها، نسخهٔ منبع و گزارش کنترل را نگه دارید.

  3. چالش: هر بار فقط یک کمیت را تغییر دهید: ضریب شکست یا زاویه، ضخامت نوری لایه، فاز نسبی جونز و رسانایی ورقه یا فاز روشن‌سازی. یک پیش‌بینی اولیهٔ ردشده را هم ثبت کنید.

  4. تشخیص: روی کاغذ، یک بهنجارسازی غلط، تفسیر اشتباه صفحهٔ مرجع یا شاخهٔ رشدکنندهٔ اوانسنت را آزمایش کنید. توضیح دهید کدام کنترل فیزیکی خطا را آشکار می‌کند؛ مدل معتبر را در منبع محاسباتی تحویلی حفظ کنید.

  5. پیوند: یک پاسخ ذخیره‌شده در کتابخانهٔ فصل ۳ را بررسی کنید. هندسه، قطبش، ضرایب شکست، طول موج، صفحات فاز، مخرج توان و کانال‌های باز را بیان و توضیح دهید مدل یکنواخت یا ورقهٔ موضعی این فصل چه چیزی را نشان نمی‌دهد.

  6. پیشنهاد: برای نمونهٔ فیزیکی مشخص، یک آزمون مستقل لازم بنویسید. در پیشنهاد اندازه‌گیری، کالیبراسیون و عدم‌قطعیت را مشخص کنید.

دفترچهٔ اجراشده، حداقل یک ثبت پارامتر از مرورگر، شکل‌ها، جدول فشردهٔ پیش‌بینی و نتیجه، خروجی کنترل و گزارشی حدود ۳ تا ۴ صفحه تحویل دهید. پیش‌بینی ناموفق و اصلاح آن را هم بیاورید. کار پیشنهادی یا اجرا‌نشده را مشخص کنید. منابع ویرایش‌پذیر را از مسیر مشارکت به اشتراک بگذارید.

معیار پیشنهادی ارزیابی

معیارامتیازشاهد
تعریف مسئله۱۵روشن‌سازی، محیط‌ها، پایه، قرارداد زمانی و صفحات مرجع
استخراج و استدلال فیزیکی۲۰علامت درست در ماکسول و شرایط مرزی و تفسیر آن
پیش‌بینی و شکل‌ها۲۰تغییر معنادار پارامتر؛ محور، واحد و توضیح خوانا
راستی‌آزمایی و محدودیت مدل۲۰حالت حدی، باقیمانده، فرض ردشده و آزمون بعدی موجه
توان و همدوسی۱۵ادمیتانس درست، مخرج ورودی و برهم‌نهی میدان مختلط
بازتولیدپذیری و ارجاع۱۰منبع اجراشده، محیط و داده، منابع و نقش همکاری یا هوش مصنوعی

این معیارها برای تنظیم مدرس پیشنهاد شده‌اند. نتیجهٔ منفی یا مدل ردشده با توضیح درست می‌تواند امتیاز علمی کامل بگیرد؛ شکل جذاب با مخرج توان غلط جای استدلال را نمی‌گیرد.

واژه‌های این فصل

فارسیEnglishتعریف در این فصل
فازورPhasorدامنهٔ قلهٔ مختلط با قرارداد زمانی هارمونیک مشخص
امپدانس موجWave impedanceنسبت میدان الکتریکی به مغناطیسی برای موج تخت منتشرشوندهٔ مشخص
ادمیتانس مماسیTangential admittanceنسبت علامت‌دار میدان مغناطیسی به الکتریکی مماسی؛ YY بی‌بُعد با η0\eta_0 مقیاس شده است
قطبش TE / TMTE / TMمیدان الکتریکی / مغناطیسی عمود بر صفحهٔ تابش
بردار جونزJones vectorدو مؤلفهٔ عرضی الکتریکی مختلط و همدوس در پایهٔ مشخص
موج اوانسنتEvanescent waveمیدان میرا در ناحیه با مؤلفهٔ طولی موهومی بردار موج
آستانهٔ قطعCutoffمرز انتشار طولی و افت میدان که به حدگیری جدا نیاز دارد
صفحهٔ مرجعReference planeصفحهٔ فضایی تعریف دامنه و فاز
حذف اثر مسیرDeembeddingحذف اثر انتشار یا مسیر اندازه‌گیری معلوم برای تغییر مرجع پاسخ
پارامتر S بهنجارشدهٔ توانیPower-normalized S parameterضریب میان دامنه‌هایی که مربع نرمشان توان درگاه است
ادمیتانس ورقهSheet admittanceپاسخ موضعی جریان سطحی به میدان الکتریکی مماسی، برحسب زیمنس
همدوسیCoherenceپایداری کافی رابطهٔ فاز برای حفظ جمله‌های تداخلی مرتبط

واژه‌نامهٔ دو‌زبانهٔ مشترک را نیز ببینید. ادامهٔ هندسه و کانال پراش فعلاً در فصل ۳ و فصل ۴ در دسترس است. پیش از ادامه، هر نتیجهٔ مشکوک را در آزمایشگاه تکرار کنید.